LEKTURY WSPÓŁCZESNOŚĆ – „GÓRĄ «EDEK»” • „MIEJSCE” • „PROFESOR ANDREWS W WARSZAWIE” • „PODRÓŻE Z HERODOTEM” – OPRACOWANIA MATURALNE DO MATURY Z JĘZYKA POLSKIEGO 2027 EBOOK

4 WAŻNE UTWORY WSPÓŁCZESNE W JEDNYM EBOOKU – SZCZEGÓŁOWE OPRACOWANIE DO MATURY 2027

Jeden ebook – cztery kompletne opracowania współczesnych tekstów literackich.

Materiał obejmuje:

Marek Nowakowski – „Górą «Edek»”
Andrzej Stasiuk – „Miejsce”
Olga Tokarczuk – „Profesor Andrews w Warszawie”
Ryszard Kapuściński – „Podróże z Herodotem” (fragmenty)

Każdy utwór został opracowany osobno – od najważniejszych informacji i szczegółowego omówienia, przez bohaterów, problematykę i motywy, aż po konteksty, gotowe kierunki argumentacji, pytania sprawdzające i plany odpowiedzi maturalnych.

NIE UCZ SIĘ WSPÓŁCZESNOŚCI Z PRZYPADKOWYCH NOTATEK

Współczesne utwory mogą wydawać się krótsze i prostsze od wielkich powieści, ale na maturze liczy się przede wszystkim ich interpretacja.

Trzeba wiedzieć nie tylko co się wydarzyło, ale również:

Co zwycięstwo „Edka” mówi o współczesnym społeczeństwie?

Czy miejsce może zachować swoją tożsamość, kiedy znikną ludzie i budynki?

Jak człowiek zachowuje się w rzeczywistości, której nie potrafi zrozumieć?

Dlaczego przekroczenie granicy państwa nie oznacza jeszcze poznania innej kultury?

Jak pamięć, język, historia, władza i spotkanie z Innym wpływają na człowieka?

Właśnie na takich zależnościach zbudowany jest ebook. Cztery teksty łączą m.in. problemy miejsca, granicy, języka, pamięci, obcości, historii, władzy, odpowiedzialności świadka i spotkania z drugim człowiekiem.

1. MAREK NOWAKOWSKI – „GÓRĄ «EDEK»”

Pozornie banalna sytuacja – walka o miejsce parkingowe – zmienia się w diagnozę społeczeństwa.

Kierowca małego fiata ma pierwszeństwo. Kierowca dużego forda wykorzystuje jednak przewagę, blokuje go i zajmuje miejsce. W ten sposób zwykła scena pokazuje konflikt między kulturą i przestrzeganiem zasad a bezczelnością oraz prawem silniejszego.

W opracowaniu poznasz m.in.:

✓ znaczenie tytułowego „Edka”,
✓ dokładny przebieg konfliktu,
✓ rolę kierowcy fiata i kierowcy forda,
✓ znaczenie bierności świadków,
✓ klęskę języka wobec siły,
✓ symbolikę samochodów i miejsca parkingowego,
✓ znaczenie przestrzeni publicznej,
✓ problem bezkarności,
✓ związek opowiadania z „Tangiem” Sławomira Mrożka.

Szczególnie ważne jest właśnie nawiązanie do Edka z „Tanga” – u Nowakowskiego staje się on typem człowieka reprezentującego triumf siły, chamstwa i bezkarności nad kulturą.

2. ANDRZEJ STASIUK – „MIEJSCE”

Tutaj centralnym „bohaterem” nie jest człowiek.

Jest nim miejsce po cerkwi.

Narrator znajduje się na pustym placu w dawnej łemkowskiej wsi. Świątynia została przeniesiona, ale jej historia oraz pamięć o ludziach wciąż pozostają obecne w krajobrazie i wyobraźni.

Opracowanie pozwala zrozumieć:

✓ czym jest pamięć miejsca,
✓ znaczenie nieobecności i utraty,
✓ problem wysiedlenia,
✓ związek człowieka z krajobrazem,
✓ sacrum,
✓ muzealizację,
✓ przemijanie,
✓ symbol śladu,
✓ znaczenie skansenu,
✓ rolę natury,
✓ odpowiedzialność za zachowanie pamięci.

Ważnym problemem staje się paradoks: budynek można ocalić materialnie, a jednocześnie odebrać mu pierwotny kontekst, krajobraz i wspólnotę, które nadawały mu znaczenie.

3. OLGA TOKARCZUK – „PROFESOR ANDREWS W WARSZAWIE”

12 grudnia 1981 roku.

Profesor Andrews – psycholog z Zachodu – przyjeżdża do Warszawy.

Następnego dnia budzi się w zupełnie niezrozumiałej rzeczywistości.

Nie zna polskiego. Telefony przestają działać. Opiekunka się nie pojawia. Miasto wysyła sygnały, których bohater nie potrafi odczytać.

Czytelnik wie jednak więcej.

13 grudnia 1981 roku rozpoczyna się stan wojenny.

W ebooku omówione zostały m.in.:

✓ przyjazd profesora do Polski,
✓ rzeczywistość stanu wojennego,
✓ perspektywa cudzoziemca,
✓ bariera językowa,
✓ samotność i dezorientacja,
✓ zderzenie jednostki z historią,
✓ obcość,
✓ absurd codzienności,
✓ groteska,
✓ znaczenie miasta,
✓ ograniczenie kontroli nad własnym życiem.

Tokarczuk wykorzystuje perspektywę człowieka, który nie posiada odpowiedniego kodu językowego i historycznego. Dzięki temu rzeczywistość dobrze znana Polakom zostaje pokazana jako dziwna, niepokojąca i trudna do zrozumienia.

4. RYSZARD KAPUŚCIŃSKI – „PODRÓŻE Z HERODOTEM”

To nie jest wyłącznie opowieść o przemieszczaniu się między państwami.

Kapuściński łączy własne doświadczenia młodego reportera z lekturą „Dziejów” Herodota.

Herodot staje się dla niego przewodnikiem po świecie i nauczycielem sposobu patrzenia na ludzi, historię oraz inne kultury.

Opracowanie obejmuje m.in.:

✓ początki Kapuścińskiego jako reportera,
✓ pierwszą zagraniczną wyprawę,
✓ podróż do Indii,
✓ barierę językową,
✓ spotkanie z Innym,
✓ znaczenie granicy,
✓ rolę „Dziejów” Herodota,
✓ podróż do Chin,
✓ problem poznawania innych kultur,
✓ władzę i historię,
✓ pamięć,
✓ dojrzewanie reportera,
✓ odpowiedzialność za sposób opisywania świata.

Jednym z najważniejszych wniosków jest to, że przekroczenie granicy geograficznej jest dopiero początkiem. Człowiek musi przekraczać również granice własnego języka, niewiedzy i uprzedzeń.

KAŻDY UTWÓR OPRACOWANY W TYM SAMYM, CZYTELNYM SCHEMACIE

Dzięki temu nie otrzymujesz czterech przypadkowych streszczeń.

Każde opracowanie prowadzi Cię krok po kroku przez:

✓ najważniejsze informacje,
✓ wskazówki „jak czytać ten utwór?”,
✓ szczegółowe streszczenie i interpretację etap po etapie,
✓ chronologię w skrócie,
✓ bohaterów, figury i ich role,
✓ pełną analizę problematyki,
✓ motywy i symbole maturalne,
✓ narrację, kompozycję i język,
✓ konteksty do wykorzystania,
✓ gotowe kierunki argumentów,
✓ pytania sprawdzające z odpowiedziami,
✓ plany odpowiedzi maturalnych,
✓ powtórkę w 15 punktach,
✓ najczęstsze błędy.

Taki układ rzeczywiście powtarza się w poszczególnych częściach ebooka.

GOTOWE KIERUNKI ARGUMENTACJI

Materiał pomaga przejść od zwykłego streszczenia do argumentu maturalnego.

Przykładowo „Górą «Edek»” można wykorzystać do pokazania, że:

bierność świadków może wzmacniać przemoc,

kultura może przegrać z siłą,

codzienny konflikt może ujawnić stan całego społeczeństwa,

przewaga materialna może wpływać na relacje międzyludzkie,

brak kary prowadzi do normalizacji zła.

W „Podróżach z Herodotem” pojawiają się natomiast zagadnienia związane z podróżą, poznaniem, Innym, pamięcią, historią, władzą, językiem, rolą książek i dojrzewaniem człowieka.

PRZYGOTOWANIE DO WYPRACOWANIA I MATURY USTNEJ

Ebook nie kończy się na teorii.

Znajdziesz w nim plany odpowiedzi maturalnych, które pokazują sposób budowania wypowiedzi:

TEZA → KONKRETNY PRZYKŁAD → INTERPRETACJA → KONTEKST → PORÓWNANIE → WNIOSEK

To pomaga uniknąć jednego z najczęstszych problemów – streszczania utworu zamiast wykorzystania go jako argumentu.

Materiał przypomina również, że dobry argument powinien opierać się na konkretnej scenie, jej znaczeniu, sposobie narracji lub symbolu, a dopiero później zostać połączony z tematem.

4 UTWORY – WSPÓLNE PROBLEMY

Ogromną zaletą zbioru jest możliwość zestawiania tekstów ze sobą.

Możesz porównywać je poprzez takie zagadnienia jak:

MIEJSCE • GRANICA • JĘZYK • PAMIĘĆ • OBCOŚĆ • HISTORIA • WŁADZA • PRZEMOC • ODPOWIEDZIALNOŚĆ • WSPÓLNOTA • SPOTKANIE Z INNYM

Na końcu ebooka znajdują się również osobne części „Wspólne problemy i najważniejsze różnice” oraz „Cztery gotowe osie porównawcze”.

JAK WYGLĄDA EBOOK W ŚRODKU?